OIL SEPARATORSتله روغن یا جداکننده روغن در سیستم های تبرید و تهویه مطبوع نامیده می شود.
دلایل استفاده از جداکن در سیستم ها به شرح زیر است:
1- جدا کردن روغن از ماده مبرد
2- ثابت نگه داشتن سطح روغن درون کمپرسور
یک: در کمپرسورها ، عمل روغن کاری یکی از مسائل بسیار مهم به شمار می رود ، لذا همیشه مقداری روغن مناسب برای این کار در سیستم موجود می باشد. بدلیل اینکه کمپرسور زمانی که ماده مبرد را بدرون سیستم پمپ می کند مقدار کمی روغن نیز همراه مبرد داخل سیستم هدایت می شود ، برای حفاظت کمپرسور از کارکرد بدون روغن سیستم تبرید بایستی طوری طراحی و لوله کشی شود که تمام روغن خارج شده از کمپرسور نهایتاَ پس از عبور از کندانسور ، شیر انبساط و اواپراتور مجدداَ به کمپرسور برگشت نماید . جهت رفع این مشکل از OIL SEPARATORS( تله روغن یا جداکن روغن) استفاده می کنیم که بعد از کمپرسور نزدیک به کندانسور قرار می گیرد و طرز کار آن به شرح زیر است:
در لحظه ورود گاز و روغن بدرون جداکن ، بدلیل افزایش قطر سرعت کم می شود و این پدیده باعث می شود که روغن از گاز جدا شود از آنجا که قطرات روغن چگالتر از بخار مبرد هستند ، به دیواره های دور جداکننده پرتاب شده و سپس به قسمت پایینی جداکننده سرازیر می شوند.
زمانی که سطح روغن درون محفظه جداکن بیشتر از سطح مجاز شد، شناور بالا آمده طوری که مسیر برگشت روغن به طرف کمپرسور باز شود، روغن با فشار زیادی که بر سطح آن از قسمت بالای مخزن اعمال می شود از مسیر باز شده به سمت کارتر کمپرسور که تحت فشار کم است جریان می یابد.
بیشتر جداکننده های روغن از نوع مکانیکی مجهز به یک قطعه شناور هستند که می توان آنها را سرویس یا حتی تعویض کرد.
دو: در حین کار کمپرسورهای سیستم های تبرید و تهویه مطبوع، سطح روغن آنها افزایش می یابد. علاوه بر وضعیت مکانیکی خود کمپرسور، مقدار روغنی که پمپ می شود به عواملی از جمله شدت جریان جرمی مبرد، فشارهای مکش و تخلیه، مقدار روغن در سیستم ونوع مبرد و روغن بستگی دارد.
اگر چه چرخش روغن در سراسر سیستم، امری طبیعی است ام باید مقدار این روغن را جهت به حداکثر رساندن راندمان مبدل های حرارتی محدود نمود. انتقال حرارت مناسب به ضخامت لایه روغن در جدار داخلی لوله ها وابسته است. اگر مقادیر زیادی روغن در اواپراتور و کندانسور وجود داشته باشد، انتقال حرارت بطور قابل توجه ای کاهش پیدا می کند . برای حل این مشکل در سیستم ها غالباّ ازجداکننده روغن استفاده می شود تا راندمان اواپراتور و کندانسور را افزایش دهد.
گردش روغن درون سیکل تبریدباعث دو ایراد اساسی میگردد
اول اینکه روغن در سطح داخلی لوله مانند عایق عمل کرده و مقدار انتقال گرما را در کندانسور و اواپراتور کاهش می دهد.
دوم ، به سیستم های دما پایین محدود می شود.( به لحاظ اینکه تمام روغن های تبرید شامل مقداری موم غیر قابل حل در روغن هستند، در دماهای خیلی پایین(زیر°c40-) موم شروع به جدا شدن از روغن می کند، موم جدا شده می تواند شیر انبساط را مسدود کند و کارکرد سیستم تبرید را مختل نماید.